[ok. 3 minuty czytania]
Termin neofobia żywieniowa jest dość często używany w kontekście rozwoju żywieniowego Dziecka. Dlaczego?
Jednym z powodów jest fakt, że Rodzice zaczynają martwić się, gdy widzą, że Dziecko, które do tej pory jadło różnorodnie i chętnie, bez wyraźnej przyczyny zaczyna obawiać się próbowania jedzenia. Szukają więc wyjaśnienia tej sytuacji. Pojawiające się pytania sprawiają, że dane zagadnienie jest badane, poruszane, wyjaśniane.
Dziś wiemy już, że okres rozwojowej neofobii żywieniowej, choć może wydawać się regresem, jest m.in. ewolucyjnym mechanizmem zabezpieczającym bezpieczeństwo dzieci.
Jak to możliwe, że niechęć do próbowania nowych produktów jest czymś potrzebnym w rozwoju Dziecka?
Potrzeby i możliwości Dziecka zmieniają się
W okresie niemowlęcym jednym z podstawowych sposobów doświadczania własnego ciała i otoczenia, jest kierowanie dłoni, stóp czy przedmiotów do jamy ustnej. W tym okresie Dziecko jest jeszcze mało mobilne i pozostaje pod niemal nieustanną kontrolą wzroku dorosłego. Kiedy Dziecko staje się coraz bardziej samodzielne i mobilne, odruch kierowania wszystkiego co nieznane do ust byłby szalenie niebezpieczny.
Natura wyposażyła nas więc w okres neofobii, by ustrzec przed potencjalnym niebezpieczeństwem.
Jak to zwykle w rozwoju bywa – dojrzewanie przebiega etapami i wymaga czasu, stąd też bardzo często zmiany w zakresie otwartości na nowe produkty mogą przyjść nagle i trwać nawet kilka lat – od ok 2 do 4 (czasem 5, a nawet 6) roku życia, po czym obawa przed nowościami stopniowo mija. Co ważne u każdego Dziecka przebieg neofobii może być indywidualny.
Czym objawia się neofobia żywieniowa u Dziecka?
Rozwojowa neofobia żywieniowa w prostym tłumaczeniu oznacza lęk przed nowymi produktami spożywczymi.
Może to być również czasowe uznanie znanego i lubianego wcześniej produktu jako niejadalnego, czy niesmacznego. W odróżnieniu od wybiórczości pokarmowej i ARFID, ma ona charakter przejściowy i nie jest wywołana czynnikami patogennymi.
Czy neofobia żywieniowa dotyczy każdego Dziecka?
Z całą pewnością rozwój u każdego Dziecka przebiega indywidualnie.
Dzieci z różnym natężeniem kierują dłonie czy przedmioty do jamy ustnej w okresie niemowlęcym. Również z różnym natężeniem mają lęk przed nowościami. Na nasilenie lub spłycenie tego procesu ma wpływ wiele czynników, począwszy od predyspozycji Dziecka, przez funkcjonowanie układu pokarmowego, po codzienne funkcjonowanie, schematy i nawyki w rodzinie.
Czy da się zapobiec neofobii, przygotować do niej lub złagodzić jej przebieg?
Wspaniałym przygotowaniem do tego okresu jest już sama świadomość Rodziców, że etap ten jest rozwojowy.
Świadomość z czego wynika ta zmiana zachowań żywieniowych.
Warto poprzez zabawy uczyć Dziecko podejmowania prób nowych aktywności pozażywieniowych. Dzięki temu będziemy mogli odnieść się do gotowości Dziecka do nowości, również podczas jedzenia.
Spokój Rodzica i jasność komunikatów i działań są niesłychanie ważne dla Dzieci.
Co zrobić, kiedy u Dziecka zauważymy neofobię?
Możesz proponować Dziecku zabawy (niezwiązane z jedzeniem), nastawione na podejmowanie prób, poznawanie nowości, wprowadzanie zmian. Dobrym przykładem takiej zabawy jest odszukiwanie pasujących do siebie przedmiotów, instrumentów czy faktur.
Okres neofobii, to dobry moment do tego, by wyodrębnić gryzaki/ masażery logopedyczne/ smoczki od pozostałych przedmiotów i zabawek – tak by Dziecko miało jasną informację, które przedmioty nadają się do jamy ustnej, a które nie.
To będzie dla Dziecka kolejną ważną informacją, że jako Rodzice czuwacie nad bezpieczeństwem i wszystko co podajecie do jedzenia, nadaje się do zjedzenia.
Natomiast te produkty, które nie nadają się do spożycia, nie są Dziecku proponowane do spożycia/ do kontaktu z jamą ustną.
Ważne jest również dawanie przykładu żywieniowego w codziennym życiu: próbowanie nowych produktów oraz pokazywanie, że produkt, który proponujesz Dziecku faktycznie Ci smakuje (ale uwaga! o ile faktycznie smakuje Ci ten produkt 🙂 ).
Podsumowując, co zrobić, gdy Dziecko zaczęło obawiać się nowości?
- Poobserwuj Dziecko, jego zachowanie i przebieg rozwoju.
- Wyklucz/zweryfikuj obecność czynników wywołujących niechęć do jedzenia (jak np. choroba czy ząbkowanie).
- Zachowaj spokój.
- Zorganizuj zabawy związane z podejmowaniem prób, doświadczaniem nowych wrażeń.
- Obserwuj, czy lęk przed nowymi produktami utrzymuje się, utrudnia codzienne funkcjonowanie, ma wpływ na odżywienie i zdrowie dziecka.
- Nie zniechęcaj się odmowami Dziecka. Proponuj, pokazuj Dziecku produkty nowe i te, które kiedyś były przez Dziecko lubiane.
